آمار بازدیدکنندگان
تعداد بازديد اين صفحه: 20918
تعداد بازديد از سايت: 149238774
تعداد بازديد زيرپورتال: 12238406
اين زيرپورتال امروز: 1692
در امروز: 3193
اين صفحه امروز: 4
بهداشت محیط کار صنعتی
بهداشت محيط کار صنعتي 
 

          بنام خداوند کريم ومهربان

دوره:

           بهداشت محيط کار صنعتي

                                                                 (کد دوره 19800 )                            

                                              

 

                                                                                    

                                                             

 

                                                

                                                                تهيه و تنظيم و مدرس:

                                                                                           مهدي رجب پور

 

پيشگفتار

جامعه براي تداوم حيات خود به کار وکارگر نياز دارد .وکار قسمتي از اوقات زندگي هر فرد را به خود اختصاص مي دهد،ودر کليه جوامع بخصوص جامعه ايراني پر از مطالب ونکاتي است که انسان را به کار تشويق مي کند. "برو کار ميکن مگو چيست کار "

بطور کلي اهم عواملي را که موجب کار کردن مي شود بشرح زير مي توان بيان نمود.

1-کار کردن وسيله اي براي صرف انرژي در راه مطلوب است .(تعادل فيزيولوژيکي)

2-کار وسيله اي براي ايجاد روابط اجتماعي با ديگران است .(ارضاي نياز رواني دوست داشتن ودوست داشته شدن )

 3-از طريق کار کردن ومقايسه خود با ديگران ،انسان به ارزشيابي توانايي ها ومهارتهاي خود ونيز محدوديت هاي خود اقدام مينمايد.

4-از طريق کار، فرد خودرا جزئي از جامعه ميداند.

5-کار کردن نشانه اي از استقلال مالي است.

بهر حال کار سرمايه جاوداني ،مايه نشاط وسرگرمي ،وسيله ي کسب درآمد ،پشتوانه محکم گذران زندگي ،جالب ،باعث افتخار ومهمترين عامل ترقي وتعالي هر فرد وجامعه مي باشد.

تاريخچه بهداشت شغلي :

در دوره هايي که زندگي بشر از شکار وصيد ويا کشاورزي تامين مي شده ،بعلت سادگي ابزار کار،عوارض وابسته به شغل نيز ناچيز بوده است ودر اکثر موارد از چند تراش يا زخم ساده تا حداکثر شکستگي اعضاء تجاوز نمي کرده است .

ولي امروزه با توسعه علوم وفن آوري واستفاده از ابزار ومواد گوناگون در صنعت وکشاورزي بر تعداد بيماريهاي وابسته به شغل وسوانح ناشي از کار بنحو بي سابقه اي افزوده شده است.ودشواريهاي بسياري چون ،تراکم جمعيت در کارگاهها،کار با وسايل سنگين واشتغال در محيط هاي نا مناسب مانند کار در معادن ،کار در ارتفاعات ويا اعماق دريا ويا عوارض ناشي از سموم و......موجب شد تا هر چه بيشتر ملتها، به بهداشت شغلي گرايش پيدا کنند.

بهمين منظور سازمان جهاني بهداشت WhO از ابتدا،سياست عوامل مرتبط با سلامت يا بهداشت شغلي را لحاظ نموده است.نهادهاي کليدي WhO    نظير اساسنامه سازمان،اعلاميه آلما آتا،استراتژي سلامت براي همه و....همگي به ضرورت حفظ وارتقاي سلامت وايمني کار از طريق پيشگيري وکنترل مخاطرات در محيط کار ونيز بهبود ظرفيت کاري وسلامت افراد شاغل صحه گذارده است.

بيان مسئله :

ايمني وبهداشت کار با شرايط فيزيولوژيکي واجتماعي ،رواني نيروي کار که از محيط کار نتيجه ميدهد،ارتباط دارد. اگر سازمان تدابير امنيتي وبهداشتي درستي اتخاذ کند.افراد کمتري دچار صدمات جسمي يا اجتماعي رواني خواهند شد. بيماريهاي متداول جسمي ناشي از کار شامل :نارساييهاي قلبي،انواع سرطان،واز دست دادن اندامها يا حتي زندگي است.

ساير بيماريها ي ناشي از کار عبارتند از:بيماريهاي خوني،انواع بيماريهاي ريوي،بروز اختلال در مرکز عصبي،شرايط اجتماعي-رواني خطرناک وعلل اصلي کيفيت نازل زندگي شغلي عبارتند از:فشارعصبي،نارضايتي،بي عاطفگي،انزواطلبي،ضعف بينايي ،فراموشکاري،بي اعتمادي به ديگران،بي دقتي،زود رنجي،دل شوره،وپرداختن به مسائل بي اهميت.

هدفها واهميت بهبود ايمني وبهداشت کار:

خسارتهاي مالي وجاني گزافي که نارسايي ايمني وبهداشت محيط کار سرچشمه مي گيرد،به تنهايي دليل پسنديده اي است براي توجيه برنامه هاي بهسازي محيط کار.هدفهاي بهسازي وضع ايمني وبهداشت کار، دردرجه نخست متوجه حمايت وحفظ کارکنان ودر پي آن کاهش هزينه هاست .

هزينه ها:

براثر فشارعصبي از کار وکيفيت نازل زندگي شغلي هزينه هاي گزافي پديد مي آيد.از مشکلات ديگرش که سنجش کمي آن در مقايسه با فشار عصبي وکيفيت نازل زندگي شغلي دشوارتر است.شايد احساس بي معنا بودن کار وعدم دلبستگي به آن ونيز احساس بي اهميت بودن در کارگران باشد.

براي تخفيف اين دو مجموعه شرايط زيانبار در سازمان ،بايد سرچشمه آن را آماج حمله قرار داد.همواره دونوع محيط خطر آفرين وجود دارد که عبارتند از "محيط فيزيکي کا ر"و"محيط اجتماعي-رواني کار"زيانهايي که هريک پديد مي آورد به عدم اثربخشي سازماني به شکل غيبت،جابجايي،ادعاي خسارت،وهزينه هاي درمان منجر مي شود.

بايد در نظر داشت که اين دو محيط در تمام کارکنان يکسان تاثير نمي گذارد.از اينرو شرايط فيزيولوژيکي واجتماعي رواني ومنشاآنها وپيامد هايشان الگوي ايمني وبهداشت حرفه اي را در سازمان به وجود مي آورد.

مزايا:

اگر سازمانها بتوانند از شدت سوانح ،بيماريها وفشارعصبي در محل کار بکاهندوکيفيت زندگي شغلي کارکنان را افزايش دهند،نتايج زير بدست مي آيد.

=بهره وري بيشتر به دليل کمتر هدر رفتن ساعتهاي کار روزانه .

=کارآيي بيشتر افرادبه دليل درگيري بيشتر آنها در کار .

=کاهش هزينه هاي بيمه ودرمان.

=کاهش هزينه هاي ادعاي خسارت.

=انعطاف پذيري وانطباق پذيري بيشتر نيروي کار به دليل افزايش مشارکت واحساس مالکيت گزينشها واستخدامهاي بهتر به دليل افزايش جذابيت سازمان به عنوان يک محل کار سالم کاهش مرگ ومير .

 

تعريف بهداشت شغلي يا سلامت شغلي :

علمي است که با مسائل بهداشتي ودرماني کليه افراد در کليه مشاغل سروکار دارد.وفعاليتي چند منظوره است که اهداف ذيل را بدنبال دارد.

1-حفاظت وارتقاي سلامت کارکنان ار طريق پيشگيري وکنترل بيماريها وحوادث شغلي وحذف عوامل شغلي وشرايط مخاطره آميز به منظور دستيابي به ايمني وبهداشت در محيط کار.

2-بهبود رفاه اجتماعي ،رواني وجسمي کارکنان وحفظ ارتقاءظرفيت هاي کاري آنها وهمچنين ارتقاي شغلي واجتماعي مربوط به کار.

3-توسعه وارتقاي سطح سلامت وايمني در کار،محيط هاي کار وسازمانهاي کاري .

4-توانمند سازي کارکنان براي هدايت يک زندگي مولد اقتصادي واجتماعي وهمچنين مشارکت موثر در راستاي توسعه پايدار.

5-سلامت شغلي تدريجا از شکل يک علم تک محوري با نگرش خاص به ريسک خارج گشته وبه يک رويکرد جامع چند منظوره که به رفاه وسلامت اجتماعي ،رواني وجسمي وهمچنين سلامت عمومي وتوسعه فردي مي انديشد،تبديل شده است .

برنامه هاي سلامت شغلي :

=بررسي وارزيابي عوامل زيان آور محيط کار.

=انجام معاينات شغلي .

=اجراي برنامه هاي مربوط به حفاظت فني وايمني .

=ايجاد امکانات درماني وکمک هاي اوليه .

=اجراي برنامه هاي مربوط به آموزش بهداشت .

=اجراي برنامه هاي مربوط به تغذيه ونوتواني.

به همين جهت سلامت کارکنان که عظيمترين قشر هر جامعه اي را تشکيل مي دهند ،گذشته از جنبه هاي انساني آن از نظر مصالح اجتماعي واقتصادي وهم از نظر حفظ وارتقاي نيروي کار وازدياد سرمايه ملي اهميت فوق العاده دارد.

عرصه کار از لحاظ فلسفي مانند جنگ ونبردي است بين ماده وحيات که صفحه ستيز آن محيط کار واسلحه آن و وسايل کار وسپر آن حفاظت وبهداشت کار است .

صدمات ناشي از کار :

صدمات ناشي از کار به دوسته تقسيم مي شود.

1-صدمات وزيانهاي حاد ناشي از کار کردن هستند .اين گروه اثر خود را بلافاصله نشان مي دهند واز آنها بيشتر با نام حادثه ياد مي شود مانند:سقوط از ارتفاع ،برق گرفتگي،آتش سوزي،انفجار،مسموميت حاد،افتادن اجسام برروي بدن،قطع اعضاءو...

2-صدمات وزيانهاي مزمن ناشي از کارکردن هستند.اين گروه ممکن است ماههايا سالها بعد اثر خود را نشان دهند.مانند:عوامل فيزيکي زيان آور،عوامل شيميائي زيان آور،عوامل بيولوژيکي زيان آور،عوامل مکانيکي زيان آوروعوامل رواني زيان آور .

البته عوامل يادشده فوق در صورتي که بالاتر از ميزان خاصي در مدت زمان کوتاهي وارد بدن شوندمانند:گروه اول ،مي توانند اثر خود را بلافاصله نشان دهند.ودر واقع اثر حاد داشته باشند.

تمام عوامل فوق دست به دست هم داده اند تا همه ساله ميليونها صدمه ناشي از کار در جهان بوقوع پيوندد.

تعريف ايمني وبهداشت محيط کار :

ايمني ميزان درجه دور بودن از خطرات يا حفاظت نسبي در برابر خطرات مي باشد.

 

 

تعريف خطر :

منبع،موقعيت يا شرايطي است که داراي پتانسيل رساندن صدمه،به کارکنان ،تجهيزات وساختمانها،از بين بردن مواديا کاهش کارآئي در اجراي يک وظيفه از پيش تعيين شده مي باشد.

مهندسي ايمني صنعتي در ايمن کردن محيط کار:

براي ايمن کردن محيط کار ،موارد ذيل در مهندسي ايمني صنعتي مورد توجه قرار مي گيرد .

1-پيشگيري از حوادث .2- عوامل انساني . 3-طراحي وجانمائي دستگاهها وتجهيزات .4-مديريت وراهبري ايمني. 5-آموزش 6-بازرسي ونظارت .

سازمانهاي بين المللي فعال در زمينه بهداشت حرفه اي :

1-سازمان بين المللي کار I.L.O                                                            (international  labour  office)

2-سازمان بهداشت جهاني                                                        W.H.O(world  health  organization)

3-سازمان بهداشت وايمني شغلي  O.S.H.A             (occupational  safety and health administration)

4-مرکز تحقيقات ملي بهداشت وايمني شغلي N.I.O.S.H (national institute occupational safety and health)

5-انجمن حفاظت در برابر آتش سوزي N.E.P.A                          (national fire protection association)

عوامل زيان آور شيميائي محيط کار :

سم شناسي :علمي است که در باره شناسايي سموم مختلف ،خواص واثرات آنها بر روي موجودات زنده وهمچنين تجسس ،نمونه برداري واندازه گيري آنها در محيط زيست يا بدن موجودات زنده يا مرده مي نمايد.

سم چيست :سم يا زهر ماده اي است که داراي منشاءگياهي ،حيواني،ويا شيميائي بوده واز يک راه خاص يا راههاي مختلف در مقادير معيني باعث اختلال ويا توقيف عمل وانفعالات حياتي بطور موقتيا دائم مي گردد.

مسموميت چيست :مسموميت عبارت است از به هم خوردن تعادل فيزيولوژيکي،فيزيکي يا رواني موجود زنده که در اثر ورود وتماس با ماده خارجي سمي از راههاي مختلف اتفاق مي افتد.بروز مسموميت با ظاهر شدن علائم وعوارض خاص همراه است وشدت آن بستگي به نوع ماده سمي،مقدار آن وهمچنين طول مدت ورود وتماس با آن دارد.

 تقسيم بندي انواع مسموميتها :

1-مسموميت حاد :معمولا ماده سمي يکباره ،وبه مقدار نسبتا زيادي با شخص تماس پيدا مي کند واز راه معيني تاثير مي نمايد. عوارض وعلائم مسموميت حاد،اغلب شديد وسريع بوده ودر صورت نرسيدن کمک ويا عدم معالجه به مرگ منتهي مي گردد.

2-مسموميت مزمن :معمولاماده سمي به مقدار کم ويا جزئي ودر دفعات متعدد ودر طول زماني طولاني به شخص مي رسد.وآثار وعلائم آن نيز به کندي پس از گذشت زمان نسبتا دراز مدت ظاهر ميگردد.وبعلت جزئي بودن ميزان ماده سمي وعدم بروز يکباره عوارض،مسموميت مزمن ممکن است مدتي طولاني مخفي بماند وبه ظاهر خود شخص يا ساير افراد از وقوع آن بي اطلاع بوده باشند.

در مسموميت حاد جلوگيري از مرگ محدود ومشکل است ولي در مسموميت مزمن اغلب ميتوان پيش از آنکه مسموميت پيشرفت نمايد وعوارض سختي ببار آورد از آن پيشگيري نمودوحتي در صورتي که تماس با ماده سمي به موقع قطع شود،عارضه مربوطه نيز خود بخود از بين خواهد رفت.

تقسيم بندي مسموميت از لحاظ وقوع مسموميت : 

1-مسموميتهاي اتفاقي:ممکن است به چند طريق اتفاق افتد.گاهي مسموميت در اثر عدم اطلاع ويا بي دقتي به نحوي براي افراد رخ مي دهدوشخص در محيط مسموم وارد مي شود .ويا براثر مصرف اشتباهي دارو ويا استفاده زياداز حد آن .ويا در اثر مصرف غذائي نا مناسب ،ناسالم ويا آلوده .بروز مي نمايد .

2-مسموميتهاي عمدي :اين نوع وقوع مسموميت به دو طريق اتفاق مي افتد ،

الف=جنايي است که شخص براي کشتن ديگري به او سمي را مي خوراند.

ب=خودکشي است که شخص براي خاتمه دادن به زندگاني خود سمي مي خورد.

3-مسموميتهاي شغلي : در مسموميتهاي شغلي معمولا مسموميت از نوع مزمن بوده وآثار وبقاياي مسموم در درجه اول در محيط کار وهواي کارگاهها جستجو واندازه گيري مي شود. وتجسس روي افراد زنده وکارگران انجام مي گيرد .در اين حال با آزمايش مواد بيولوژيکي از قبيل ،ادرار،خون،مدفوع،عرق،شير،مووناخن وديگر موارد مي توان به وجود مواد سمي وحتي مقدار آنها پي برد.

تقسيم بندي سموم وعوامل شيميائي :

از نقطه نظراثر فيزيو لوژيکي هرچند که هر يک از مواد شيميائي معمولا عوارض خاص خود را بروز مي دهند.ليکن در تقسيم بندي کلي ،اثرات اين مواد را بصورت زير مي توان خلاصه نمود.

1-مواد التهاب آور ومحرک :مواد محرک داراي اثر سوزاننده وتاول زا بوده وسطوح مخاط مرطوب را متورم مي کنند .بعضي از اين مواد محرک ،قسمت فوقاني دستگاه تنفسي را بيشتر صدمه مي زنندمانند آلدئيدها،گرد وغبار هاي مه هاي قليائي،آمونياک،اسيدکروميک،اکسيد اتيلن ،اسيد کلر يدريک واسيد فلوئوريدريک.تعدادي از آنها هم قسمتهاي فوقاني دستگاه وهم نسوج را تحت تاثير قرار مي دهن مانند اکسيدهاي کلر،برمورسيانوژن ،کلرورسيانوژن،ديمتيل سولفات ،تري کلرور فسفرو پنتاکلرور فسفر وبالاخره محرک قسمتهاي نهايي دستگاه تنفسي وحبابچه هاي هوا که تري کلرور ارسنيک ،بي اکسيدوتري اکسيد ازت وفسژن از آن جمله اند .

2-مواد خفگي آور :مواد خفگي آور اثر خود را به علت اختلالي که در اکسيد اسيون نسوج پيش مي آورند ظاهر مي سازند.که به دو دسته تقسيم مي گردد.

 الف=مواد خفقان آور ساده:گازهايي هستند که از نظر فيزيولوژيکي بي اثر بوده وبطور کلي با رقيق کردن هوا واکسيژن موجود در هواي تنفسي باعث پائين افتادن فشار نسبي لازم جهت برقراري عمل اشباع خون از اکسيژن براي تنفس نسوج خواهند شد.دي اکسيد کربن ،متان واتان نمونه هائي از اين دسته مواد هستند.  

ب=مواد خفقان آور شيميائي :بعلت داشتن اثر شيميائي ،عمل حمل اکسيژن توسط خون از ريه ها را ممانعت کرده ويا اکسيژنه کردن نسوج را هر چند هم که خون داراي اکسيژن کافي باشد بهم مي زنند. منوکسيدکربن که با همو گلوبين ترکيب مي شود،سيانوژن ،اسيد سيانيدريک ونيتريل ها و....قابل ذکر است.

3-مواد بيهوشي آور ومخدر :اين دسته از مواد اثر خود را به عنوان مواد بيهوشي آور ساده ،بدون ايجاد عوارض شديد سيستميک ظاهر مي نمايند.وتعدادي از آن اثر رخوت آور بر روي سلسله اعصاب مرکزي دارند.وبرمقدار فشاري که براي رسانيدن خون به مغز لازم است تاثير مي گذارند. هيدروکربورهاي استيلني،

الفيني ،ترکيبات اتر،پارافيني ،کتونهاي آليفاتيک ،الکل هاي آليفاتيک واسترها ترکيباتي هستند که به اين گروه تعلق دارند.

4-سموم سيستميک:موادي که باعث صدمات ارگانيک به بعضي از اعضاء داخلي مانند کبد،کليه ها وريه ها مي شوند .ترکيباتي که باعث تخريب سيستم خونسازي مي شوند.

راه هاي ورود سم به بدن :

=راه گوارشي         = راه تنفسي           = راه پوستي 

سرنوشت سموم در بدن :

خط سير يک ماده سمي در بدن شامل موارد ذيل مي باشد.

=جذب      = انتشار        =ثابت شدن         =تغيير شکل         =دفع

تقسيم بندي سموم در حالت فيزيکي :

1-گاز ها وبخارات سمي        2-گرد وغبار هاي سمي        3-فلزات سمي

1=گازها وبخارات سمي :بطور کلي گاز به ماده اي اطلاق مي شودکه در بالاي حرارت بحراني خود قرار دارد.وبخار به ماده اي گفته مي شود که در حالت گازي،در زير حرارت بحراني است. بدين ترتيب اصطلاح "گاز" به جسمي که در حرارت 25 درجه سانتيگراد وفشار 760 ميلي متر جيوه به صورت گاز وجود داشته ياوجود پيداکند ،اطلاق مي گردد. وبهمين نحو هم اصطلاح کلمه بخار به حالت گازي ماده اي که در حرارت 25 درجه سانتيگراد و760 ميلي متر جيوه معمولا جامد يا مايع است داده مي شود.

الف =منواکسيد کربن CO  : اين گاز بي رنگ وبي بو بوده ، وزن مولکولي آن 28 يعني بسيار نزديک هوا مي باشد .حد اشتعال آن از 5/12 تا2/74 درصد ودرجه حرارت احتراق آن 610 درجه سانتيگراد مي باشد.

مکانهاي احتمالي تماس چه در صنعت يا در زندگي ممکن است در اثر سوخته شدن مواد کربن دار از قبيل زغال سنگ ،چوب ،کاغذ، روغن ،گاز ،نفت يا ساير مواد آلي اتفاق بيفتد.

ب=سولفيد هيدروژن H2S: گازيست بي رنگ با بوي تخم مرغ گنديده ،وزن مولکولي 08/34 (سنگين تر از هوا )حد اشتعال آن از 3/4 تا 45 درصد ودرجه حرارت احتراق آن 291 سانتيگراد مي باشد.

مکانهاي احتمالي تماس ،اين گازها اغلب بعنوان يک ماده فرعي وجانبي در عمليات صنعتي ويا پديده هاي طبيعي از تجزيه پروتئينها توليد مي شود. مانند استخراج سنگهاي معدني گوگرد دار ،حفاريهاي زمينهاي باتلاقي ،در چاهها،تونلها همراه گازهاي طبيعي ،در تهيه وتصفيه نفت ،در آب بعضي از چشمه هاي طبيعي ،در گاز هاي آتش فشاني ،در ساخت بعضي از مواد شيميائي ،رنگها،صنعت لاستيک و......

ج= متان CH4:گازي است بي رنگ وبي بو (در حالت خلوص)که وزن مولکولي آن 16 مي باشد (سبکتر از هوا )حد اشتعال آن بين 5 تا15 درصد ميبا شد. درجه حرارت اشتعال آن نيز تقريبا 537 درجه سانتيگراد است .مکانهاي احتمالي تماس ، بخش عمده گاز طبيعي از متان تشکيل شده است (گاز خطوط لوله وشبکه گازرساني شهري )بعنوان سوخت وهمچنين در تهيه دوده ،هيدروژن ومواد شيميائي ديگر مصرف مي شود مخلوط يک حجم متان ودو حجم اکسيژن در اثر شعله يا جرقه منفجر مي شود.

برخي ديگر از مواد سمي که مي توانند به شکل گاز يا بخار صدماتي وارد کنند بشرح زير ميباشد.

=سيکلوهگزان:بيهوشي آور وصدمه به کبد وکليه (حداکثر تراکم مجاز 300 پي پي ام )بعنوان حلال وماده شروع کننده وماده بينابيني در سنتز صنايع شيميائي مصرف مي شود.

=بنزين: تغييرات عمده در خون (حداکثر تراکم مجاز 10 پي پي ام )بعنوان حلال در صنايع شيميائي ودارو سازي ،ماده اوليه وبينابيني در سنتز تعدادي از مواد شيميائي وگاهي همراه سوخت موتورها مصرف ميشود.

=تولوئن :بيهوشي آور وتغييرات خفيف در خون (حداکثر مجاز تراکم 100 پي پي ام )بعنوان حلال در صنايع شيميائي ،دارو سازي، سوخت موتور،ساخت رنگها ،جلا ولعاب مصرف مي گردد .

=تربانتين: تحريک وسوزش وبيهوشي صدمه به کليه ها (حداکثر تراکم مجاز 100 پي پي ام )بعنوان ساخت مواد پوشش دهنده ،حلال ،در ساخت واکس وکرم کفش ها ،تهيه محصولات شيميائي شامل کافور وصابون مصرف مي گردد .

=استيرن:محرک وخواب آور (حداکثر تراکم مجاز 50 پي پي ام )بعنوان ساخت لاستيکهاي مصنوعي ،پلاستيکهاي مختلف وفيلم ،ماده اوليه وبينابيني در سنتز مواد شيميائي بکار ميرود.

=متيل کلرايد:اثر بر روي کبد ،کليه قلب وسلسله اعصاب (حداکثر مجاز 50 پي پي ام )که در سرد کننده ها مصرف دارد .

=متيل برومايد:التهابات ريوي ،پنوموني سوختگيهاي پوستي وعوارض عصبي (حداکثر مجاز5 پي پي ام )بزرگترين مصرف آن بصورت تدخيني است .بعنوان دود کننده وفوميگان در خاک ،عده زيادي از کالاها ،غلات ،انبارها وآسياها مصرف دارند.

=تتراکلرور کربن: صدمه به کبد وکليه ها (حداکثر مجاز 5 پي پي ام )بعنوان فوميگان خاموش کننده وجلوگيري کننده از قابليت اشتعال موادوحلال مصرف دارد.

=سولفوردوکربن: درد قلب ،سردرد ،شکم درد ،استفراغ،اغماء ومرگ (حداکثر مجاز 25 پي پي ام )در ساخت ابريشم مصنوعي ،لاستيک سازي ،دارو سازي ،حشره کشها وکبريت سازي بکار ميرود .

=الکل متيليک يا متانول :ازدياد تنفس ،عصبانيت ،افسردگي ،التهابات مخاط ،فلج ،التهابات روحي ،کوري واختلالات ريه وضعف وسستي وتخدير عميق (حداکثر مجاز 200 پي پي ام )بعنوان حلال در صنعت هاي لاک ،جلا،فيلم عکاسي،پلاستيک ،صابون سازي ،نساجي،چرم مصنوعي،واکس ها ،خوشبوکننده ها ،پاک کننده ها ،لعاب ظروف ،کفش سازي ها ،رنگ سازي وکلاه سازيها مصرف مي شود .

= الکل اتيليک يا اتا نول : تحريک مخاط ،بي قراري گيجي ،خواب آلودگي ،فلج عمومي، تنگي نفس ،مرگ (حد اکثر مجاز1000 پي پي ام )در ساخت مواد منفجره ،دارو ،لاستيک سازي ،پلاستيک سازي رزين مصنوعي،مواد آرايشي ،انواع چسب ،مرکب ومواد محافظت کننده ها مصرف دارند.

=دي اکسيد کربن :تنفس مشکل وسنگين ،فاقد اثرات زيان آور ،مزمن ،گاز خفقان آور ساده (حداکثر مجاز 5000 پي پي ام ) که در گاز خروجي دود کش ها ،کوره ها ي آهک وسيمان،موتور خانه ها ي مخازن وکشتي ها وآتش نشاني ،وتهيه يخ خشک مشاهده ميگردد.

=مرکاپتان :آسيب به پوست وريه ها (حداکثر مجاز 20 پي پي ام )جهت بودار کردن گاز شهري وگاز مايع استفاده دارد .

=اسيد سولفوريک :سوختگي شديد وعميق بافتها (حداکثر مجاز 1 ميلي گرم در متر مکعب هوا )جهت تهيه اسيد نيتريک ،اسيد کلريدريک ،هيدروژن ،فسفات ،باتريهاي سربي وصنعت نفت استفاده دارد.

=اسيد کلريدريک :سمي بوده وسبب تحريکات شديد چشمي ،پوستي وتنفسي ميگردد (حداکثر مجاز 5 پي پي ام )جهت تهيه کلرور ها ،پاک کردن فلزات ،تهيه رنگها ،رنگرزيها وصنايع توليد دارو استفاده مي گردد .

=اسيد نيتريک :سمي بوده وباعث سوختگي شديد مي شود (حداکثر مجاز 2 پي پي ام )جهت تهيه نيتراتها ،انواع باروت ،تي ان تي ،نيتروگليسرين ومواد رنگين مورد استفاده قرار مي گيرد .

2-گرد وغبار هاي سمي :

=اين دسته از مواد اهميت ويژه اي در مسائل بهداشت حرفه اي دارند زيرا قادر به ايجاد بيماريهاي خاص مي باشند. توليد گرد وغبار در اثر اعمال مکانيکي از قبيل خرد کردن ،شکستن ،ترکانيدن ،مته کردن ،ساييدن وغيره انجام مي گيريد که در نتيجه مواد به ذراتي کوچک تبديل مي شود که اين ذرات ممکن است با چشم قابل رويت باشند. گرد وغبار مي توانند منشاءمعدني ،آلي ،شيميائي ،گياهي،حيواني يا از ترکيبات آنها داشته باشند.

تقسيم بندي گردغبار :

الف گرد غبار هاي بي اثر:اينگونه گرد غبار ها اثرات فيبروزي روي نسوج ندارند.و توسط اشعه ايکس قابل رويت هستند .وعمل ريه ها را مختل نمي کند از انواع گرد غبار هاي بي اثر مي توان گچ ،سنگ آهک وسنگ مرمر را نام برد .

ب-گرد غبار هاي سمي:اينگونه گرد غبار ها را با نام گرد غبار "بار آورنده " نيز مي نامند که در اثر طول مدت تماس ،شخص به عوارض سخت ريوي دچار شده وظرفيت تنفسي به تدريج کم مي گردد . اين بيماريها معمولا کشنده نبوده ،ولي ماهها وسالها وتا آخر عمر گريبانگير فرد مبتلا مي باشد .

از مهمترين انواع  گرد غبارهاي سمي موارد قابل ذکر عبارتند از :سيليس ،آسبست (پنبه کوهي )وسيليکاتها        

 اهم بيماريهاي ناشي از گردو غبار ها :

-سيليکوزيس :مهمترين بيماري ريوي ناشي از کار مي باشد .که جزوه گردو غبار هاي معدني است. وتنگي نفس ،سرفه هاي خشک که بعدا به سرفه هاي همراه خلط تبديل مي شود از عوارض آن مي باشد .

-آسبستوزيس :جزوه گردو غبار هاي معدني است ،که در اثر استنشاق گرد غبار پنبه نسوز بوجود مي آيد .مهمترين علامت بيماري تنگي نفس مي باشد که پس از دوره کمون ديده مي شود.

- آنتراکوزيس :بيماري ناشي از گردو غبار ذغال ميباشد .

-تالکوزيس :بيماري ناشي از گردو غبار تالک (سيليکات هيدراته منيزيم )ميباشد.

-آلومينوزيس :بيماري ناشي از گرد وغبارآلومينيوم يا بخارات حاصل از ذوب بوکسايت مي باشد .

-سيدوزيس :بيماري ريوي  ناشي از استنشاق گرد وغبار آهن است .

-استانوزيس :بيماري ناشي از استنشاق گرد وغبار قلع ميباشد .

-باريتوزيس :استنشاق گرد وغبار سولفات باريم است.

-بي سينوزيس :بيماري ريوي گرد وغبار پبنه ميباشد .

-باگازوزيس :ناشي از ذرات تفاله نيشکر ميباشد.

-آسم گندم :کار با گندم وغلات 12- ريه دهقانان :استنشاق گرد وغبار يونجه وساير مواد آلي مشابه13-گرد وغبار توتون :از توتون ميباشد .

3-فلزات سمي  :

در کارخانجات صنعتي ومحيطهائي که فلزات بصورت خالص ويا ترکيبات مختلف مورد استفاده قرار مي گيرندکارکنان در معرض گردو بخار آنها بوده ودرصورت عدم استفاده از وسايل حفاظتي دچار مسموميت هاي شغلي مي گردند.

=سرب (Pb)

سرب فلزي است خاکستري مايل به آبي وموقعي که بريده وقطع شوددر سطح مقطع داراي جلاي درخشان فلزي است .سرب داراي وزن اتمي 21/207 ونقطه ذوب 327 درجه سانتيگراد ميباشد.

تقسيم بندي اثرسرب بر روي بدن :

بطور کلي علائم مسموميت با سرب را هفت نوع مي توان تقسيم بندي نمود .

1-زياد شدن مقدار دفع سرب از ادرار.

2-ازدياد نا محسوس مقدار سرب خون.

3-زياد شدن مقدار کوپروپور فيرين ادرار.

4-ظهور عوارض معدي روده اي از قبيل قولنج روده،يبوست وحالت تهوع.

5-ظهور تغييرات در خون مانندپيداشدن سلولهاي منقوط (نقطه دار)وکم خوني (آنمي ).

6-ضعف وپيدايش علائم مخصوص وسستي در مچ دست وقوزک پا.

7-عوارض مغزي "آنسفالوپاتي" از قبيل سردرد ،توهمات وفکر وخيال بيهوده،اغماء وبالاخره مرگ .

مکانهاي احتمالي تماس :

=در ساخت لوله ،مخزن ها ي آب،پوشش سقف وتهيه سيمهاي سرب دار .

=در صنايع شيميائي براي اتاقهاي سربي تهيه اسيد سولفوريک ومنابع تبخير وغيره .


 


مجری سایت : شرکت سیگما